Close

چۆن مرۆڤەکان و جرجەکان یادەوەرییە نەخوازراوەکان لە بیر دەبەنەوە؟

بەپێی توێژینەوەیەکی نوێ لە زانکۆی کامبریج، توانایی لەبیربردنەوەی ئەو شتانەی کە پێویستمان نین لە نێوان مرۆڤ و گواندارەکانی دیکەدا هاوبەشە. هەر بەم پێی ئەم توێژینەوەیە مرۆڤەکان و جرجەکان بە شێوەی چالاکانە بیرەوەرییە نەخوازراوەکان لە یاد دەبەنەوە و ئەو بەشانەی مێشکیش کە ئەم کارە دەکەن لە هەردووکیاندا یەکسانن. ئەم لەبیربردنەوە چالاکانەیە دەورێکی گرینگی لە خۆگونجاندنی بوونەوەران زیاتر بخوێنەوە…

چۆن وابکەین شۆردنی ددان لای منداڵەکانمان چێژبەخش بێت؟

ئەگەر وا دەزانی ھەر تۆ سەرقاڵی و منداڵ ھیچ ئیشێکی نییە، ئەوا خۆت بخە جێی مناڵێک، سەرەڕای ئەرکی قوتابخانە و چالاکییەکانی، ھەموو ڕۆژێک پێویستە فێری ئەوە ببن چۆن ئاگاداری خۆیان و ئەوانی تر بن. یەکێک لەو پێویستییانەی ژیان کە پێویستە ھەموو منداڵێک فێری ببێت بریتییە لە شۆردنی ددانەکانیان. یارمەتیدانی منداڵان لە خووگرتن بە شۆردنی ددان زیاتر بخوێنەوە…

دە زانیاری لە بارەی مێشکەوە کە نەتزانیوە

 مێشک بایەخی بە خۆی نەداوە: مێشکی مرۆڤ بە درێژایی مێژوو کەمخەم بووە لە بیرکردنەوە لە خودی خۆی، هەر لە میسرییە دێرینەکانەوە تاوەکو ئەرستۆ ڕۆڵی ئەو پێکهاتە ئاڵۆزەی نێوان گوێیەکانیان کەم کراوەتەوە، “گالینۆس”ی توێکاری ناودار؛ مێشکی وەک فەرماندەی جووڵە و ئاخاوتن داناوە، بەڵام تەنانەت ئەویش ماددە سپی و خۆڵەمێشییەکەی مێشکی فەرامۆش کردووە، پێی وا بووە سکۆڵە زیاتر بخوێنەوە…

بۆ خواردنەوە ئەلکهولییەکان هیچ ئاستێکی سەلامەتی بوونی نییە

  بەپێی توێژینەوەیەکی نوێ “خواردنەوەی ئەلکهول بە شێوەیەکی مامناوەندییانە لەوە زیانبەخشترە کە پێشتر بیری لێ دەکرایەوە”. تەواوی توێژینەوەکە کە زانیاری ملیۆنان خەڵکی لە ٢٠٠ وڵاتی جیاوازەوە لێکدایەوە، ئەوەی دۆزییەوە ساڵانە ئەلکهول هۆکاری مردنی نزیک بە ٣ ملیۆن کەسە لە سەرتاسەری جیهاندا، هەروەها لەو کەسانەی تەمەنییان لە نێوان ١٥ بۆ ٤٩ ساڵییە بە نزیکەیی مردنی هەر زیاتر بخوێنەوە…

لەژێر توێکڵی زەویدا چی هەیە؟

زانایان بەداوی ئەوەدان کە بۆ یەکەمین جار دەستیان بگات بە کەوڵی زەوی نەبووە.   مرۆڤ لە مانگ بووە لە هەر سوچێکی ئەم هەسارەیە گەڕاوە بەڵام شوێنێک هەیە کە قەد لەوێ نەبووە. گرووپێکی نێونەتەوەیی لە زانایان دەڵێن ئەوان پلانیان وایە کە بۆ یەکەمین جار بۆ گەیشتن بە کەوڵی (ئەو بەشە لە ژێر توێکڵی زەوییە)، زەوی کون زیاتر بخوێنەوە…

کە دڵمان شکا چۆن چاکی بکەینەوە؟!

کە دڵمان شکا چۆن چاکی بکەینەوە؟! هەزاران ساڵە کە مرۆڤ دڵشکان ئەزموون دەکات و زۆربەی شێوازەکانی هەڵکردن لەگەڵ دڵشکان وەک هەزاران ساڵ لەمەوبەر ماوەتەوە: کات، پشتیوانیی کۆمەڵایەتی و بە داخەوە هەندێک جار بەکارهێنانی ئەلکۆل، خواردن و ماددەی هۆشبەر. ئەمەش لە کاتێکدایە کە ئێستا دەزانین بۆ هەستانەوە لە دڵشکان جگە لەو ڕێگەیانە دەیان ڕێگەچارەی تر هەیە. زیاتر بخوێنەوە…

ئەپێکی مۆبایل بۆ بەرگری لە دووگیانبوون ساز کرا

ئەپێکی مۆبایل کە بۆ بەرگری لە منداڵبوون بە کار دێت، وەک یەکەم ئەپ توانی مۆڵەتی فرۆش لە بەڕێوەبەرایەتیی خۆراک و دەرمانی ئەمریکا وەربگرێت. ئەپەکە کە بە Natural Cycles ناسراوە، لە ڕاستیدا وەشانێکی های-تێک لە میتۆدی ڕیتمە کە بە ئاگاداریی لە دووگیانبوونیش دەناسرێت. ئەم ئەپە ئەلگۆریتمێک بە کار دەهێنێت کە ئەو ڕۆژانە دەستنیشان دەکات کە لە زیاتر بخوێنەوە…

بارستایی دەنگ نەرێنییە!

بەپێی توێژینەوەیەکی نوێ، دەنگ بارستایی نەرێنی هەیە و لە دەوروبەرمان زۆر بە هێواشی بەرز دەبێتەوە و بەرەوسەر دەڕوات. لە وتارێکدا کە ٢٣ی جولای ڕەشنووسەکەی بڵاو بووەتەوە، تێگەیشتنی باو لە شەپۆلە دەنگییەکان بە تەواوەتی دەگۆڕێت. لە وتارەکەدا هاتووە کە: شەپۆلێکی بێبارستا کە لە ماددەوە تێدەپەڕێت، پاڵێک بە مۆلکولەکانەوە دەنێت و لەکۆتاییدا مۆلکولەکان دەگەنە دۆخی هاوسەنگی و زیاتر بخوێنەوە…

چۆن بەتەمەنداچوون کۆنترۆڵ بکەین؟!

کورتە: کتێبێکی نوێ حاڵەتی درێژکردنەوەی تێلۆمەرەکان ڕوون دەکاتەوە. کە ڕەنگە سەربکێشێ بۆ درێژکردنەوەی تەمەن. زیندەناسی مولکولی ئێلیزابێس بلاکبێرن بە توێژینەوەکانی لە بارەی تێلۆمەرەکان بە هاوبەشی خەڵاتی نۆبڵی وەرگرت-تێلۆمەر پێکهاتەیەکە لە کۆتاییەکانی کڕۆمۆسۆمەکان دایە کە ڕۆڵێکی کاریگەر لە بەتەمەنداچوونی خانەدا دەگێڕێت- بەڵام بلاکبێرن هەستی بە دڵتەنگی دەکرد لەبەر ئەوەی خەڵکی گشتی لە دەرەوەی ئەکادێمیا زانیارییان دەربارەی زیاتر بخوێنەوە…

ھەنگەکان لە چەمکی “سفر” تێدەگەن!

داھێنانی مرۆڤەکان بۆ ژمارە سفر، بۆ ماتماتیک و زانستی مۆدێرن گرینگ بوو، بەڵام ئێمە تاکە جۆر نین کە “ھیچ” بە ژمارە دابنێین! تووتی و مەیموونەکانیش چەمکی “سفر” تێدەگەن، ئەمێستا ھەنگەکانیش دایانەپاڵیان. ھەنگە ھەنگەوانەکان بەوە ناسراون، کە ھەندێ کارامەیی ژمارەییان ھەیە. بۆ نموونە؛ توانای ژماردنیان تاوەکوو ژمارە چوار ھەیە، کە بۆ شوێنپێ ھەڵگرتنی ئاسەوارەکانی ژینگەکەیان ڕەنگە زیاتر بخوێنەوە…