پەیوەندیی پیسبوونی هەوا و مردن بە هۆی کۆرۆناوە

پەیوەندیی پیسبوونی هەوا و مردن بە هۆی کۆرۆناوە:
هەوای پیس دەتوانێت مردن بە هۆی کۆرۆناوە زیاتر بکات. کاریگەریی پیسبوونی هەوا لەسەر کەسانی خاوەن نەخۆشیی تایبەت وەکوو نەخۆشیی دڵ و سی و هتد زیاترە.
بە تەنۆلکەگەلی نێو هەوا کە قەبارەیان کەمتر لە ۲.٥ مایکرۆمێترە PM2.5 دەڵێن کە دەتوانن بچنە نێو سییەکانەوە و لە ڕێگەی خوێنەوە زۆرتر لە نێو لەشدا بڵاو ببنەوە و ببنە هۆی نەخۆشیگەلی سی و دڵ.
ڕێژەی مردن له کۆرۆنا ڤایرۆس لە چین، بە نیسبەت کەسانی تووشبوو بە نەخۆشیگەلی دڵ نۆ بەرابەر و لە کەسانی تووشبوو بە شەکرە، شەش بەرابەری کەسانی دیکە بووە کە ئەم نەخۆشینانەیان نەبوو.
ئەم تەنۆلکەگەلە له لایەکی دیکەیشەوە کە دەتوانن ببن بە هۆی بڵاووبوونەوە و زیندووبوونەوەی زۆرتری کۆرۆنا لە نێو هەوادا، سەرنجڕاکێشن.
توێژینەوەیەکی دیکەش دەری دەخا کە بوونی زۆری NO₂ لە نێو هەوادا دەتوانێت ببێتە هۆی مردنی زۆرتری خەڵکی تووشبوو بە کۆرۆنا ڤایرۆس. لەم تویژینەوەدا توێژەر لەسەر ٦٦ ناوچە لە ئیسپانیا، ئیتالیا، فەڕەنسا و ئاڵمانیا بە کەڵک‌وەرگرتن له نەخشەی بڵاوبوونەی NO₂ لێکۆڵینەوەی کردوە، بەرەنجامەکان نیشانی دا کە ۷٨ لەسەد له مردنەکان لە باکووری ئیتالیا و ئیسپانیای ناوەڕاستدا بوون.
بەدڵنیاییەوە لەسەر پێوەندیی نێوان پیس بوونی هەوا و مردن بە کۆرۆناوە توێژینەوەی زۆرتر پێویسته، بەڵام ئەو شتە کە سوورە ئەوەیە کە بەدڵنیاییەوە دەبێ ڕادەی پیسبوونی هەوا لە تەنۆلکەگەلی مایکرۆمێتری و گازە گوڵخانەییەکان کەم بێتەوه.

Particulate Matter (PM):

تەنۆلکەگەلی بە قەبارەی ۱ تا ۱۰ مایکرۆمێتری نێو هەوا (هوورکی قەتیس)

ئامادەکردن: هانا جاری

سەرچاوەکان:

https://p.dw.com/p/3aHqY

http://feedproxy.google.com/~r/sciencealert-latestnews/~3/3SKhw3PkJbE/two-new-studies-provides-evidence-that-air-pollution-is-increasing-risk-of-death-from-coronavirus